Yemekli Öyküler - 3

YOĞURT ÇORBASI

Gece gece hakim olamadım yine kendime. Gittim zillinin kapısının önüne, güya müşteri bekliyormuşum gibi. Başından gececiliği kabul etmem muhtemelen bu sebeptendi. Durağın haytası, arabasına binen birinden duyduğu, kaynağı belirsiz bir söylentiye göre, yeni alınacak memurlardan olma hayaline kapılıp, liseyi bitirme telaşına düşmüştü.  Sanki bir gece çalışmakla dersleri verebilecekmiş gibi ertesi gün yapılacak sınavı bahane edip o geceki nöbetini  satmıştı bana. Satmak laf, para mara alacak değildik hani, o kadar babalığımız olsundu. Üç beş kuruş kazansak gecenin sarhoşundan, orospusundan yeterdi. Sonunda gecenin sarhoşu da biz olduk sonunda, orospusu da ya, neyse.

Uzun zamandır gece işe kalmadığımdan, şaşırmıştı hanım sabah kalktığı vakit evde, beni yanında yatar gördüğünde. Gündüz işi vardı ki, pek bir huzursuzlandı. Ben de uzatmadım, “Gece gelmeyeceğim,” dedim, gittim durağa. Gündüzcülerin hakkını yemeyeyim diye, oturdum öyle aylak aylak. Gazete okudum, memleketin gidişatını öğrendim. Gelenle gidenle tavla oynadım, derslerini verdim. Bardak bardak demli çay içtim. Saatler geçtikçe çayın demi koyuldu, demi koyuldukça, kalbimin çarpıntısı arttı, içimi tuhaf bir heyecan kapladı. Birer birer çıkan, geri gelmedi, boşaldı durak. Durağa yeni başlayan, Egeli’yle baş başa kaldık.

Çok sürmedi, bir müşteri çağırdı, istediği yere gittim. Yoldan başka birini aldım, sonra nasıl oldu anlamadım, orada, Tarlabaşı’nın izbeliğinde buldum kendimi.

Çok uzun zaman olmuştu, onu görmemiştim. Dayanamadım, bozdum tövbemi. Önce ben tepesinde parlak yanıp sönen ışıkların olduğu kapıdan içeri girdim. Buzlu buzlu rakılar içtim. Beni görmesiyle şarkılarının hüznü gitti, gözlerimin içine baka baka neşeli şarkılar söyledi. Sonra o benimle çıktı dışarı, arabama bindi. Gececilikten döner gibi gitmek için eve, sabah ezanı okumadan kalktım onun ılıklığından. Yorgundu belli, uyanmadı bile kapının sesine. Yürüyerek yakınlardaki, gecenin yükünü atmak isteyenlerin uğrak yeri, eskiden gittiğim bir çorbacıya gittim. Gecenin üstüme sinen kokusu, gündüzün alacakaranlığına karıştı.

Koca şehirde yoğurt çorbası yapan tek akşamcı çorbacısıydı burası. Bazen olur, bazen olmazdı yoğurt çorbası, çünkü insanlar yoğurt çorbasının mideye ne iyi geldiğini bilmez, uzun gecelerin şifasını işkembe çorbası sanırlardı. Halbuki annem, mideyi üşüttük mü, hastalandık mı, dört kaşık yoğurt, iki kaşık un, bir yumurtayı çırpar, üstüne dört bardak su çektiği tencereye kınalı elleriyle bir avuç da pirinç atıp, bir taraftan kendimizi hasta ettik diye söylene söylene, ağır ateşte aralıksız karıştırarak pişirirdi. Ola ki, karıştırmaya ara versin, topaklanıverirdi. Ateşten alıp da dinlendirirken, cızırdata cızırdata naneli, pul biberli kızdırılmış terayağını üstüne döküverirdi.

Bizim hanım öğrenemedi, bir türlü anam gibi yapmayı şu çorbayı. Neyi öğrendi ki zaten? Bir gün kadın olabilse, bir gün benimle iki kadeh muhabbet edebilseydi, gider miydim ben de o zillinin koynuna? Boşa tövbeler edip, tövbeler bozar mıydım? Zillinin üstüme sinen kokusunu atmak için hamama mı gitseydim diye düşüneceğime, kendi karımın beyaz sabun kokulu sabahına uyanırdım.

Çorbacıdan çıktığımda, gün iyiden iyiye ağarmıştı. Sokaklar kalabalıklaşmış, insanlar hızlı adımlarla güne koyulmuşlardı. Sahilden eve gitmeye karar vermiştim. Barbaros’ta bir kadın el etti, gecenin kazanılmamış rızkını alırım, diye durdum. Telefonla konuşuyordu otururken, belli ki bir mesele vardı. Trafik durmasa da ağırlaşmıştı.

“Nereye gidiyoruz?” diye sordum, bindirmeden sormadığıma pişman ederek.

“Bir dakika,” dedi harıl harıl çantasını karıştırırken. Çantanın içinde başka başka küçük çantaları açıp kapadı. Bir kağıt çıkarıp, tırnaklarını fare rengine boyadığı eliyle uzattı. O saatte, orada söylenmeyeceğini bilmez bir sesle, olağan bir şey söylüyormuşcasına,

“Karşıya gideceğiz,” dedi rahatça arkasına yaslanırken.

Durmama gerek yoktu, zaten kırmızı ışıkta duruyorduk.

Arkaya dönerek, üzerinde adres yazan kartviziti ona uzattığımda kadının gençken, bir bebek kadar güzel olduğunu, yüzünün yılların izini nasıl ustalıkla taşıdığını gördüm.

“Bu saatte gidemem, oraya. Siz iyisi mi, ışıklardan karşıya geçip köprünün arabalarına binin,” dedim.

Uzun uzun dikti gözlerini, baktı önce bir şey söylemeden. Sonra elini kapıya attı, açmak için. Nasıl olduysa, bir cıyırtı geldi, kapının kolundan.

“Allah kahretsin,” dedi kadın acıyla. Elini yumruk yaptı önce, sonra korkarak açıp baktı kırılmış tırnağına. Sakatlanmış elini kullanmadan, diğer eliyle o kısacık zamanda darmadağın ettiği parlak, kocaman tokalı çantasını topladı, indi. Kapıyı kapatırken zilliden bile duymadığım kadar cilalısından, o güzel yüze yakışmayacak bir küfür savurdu.

EKMEK

İki bin altı Ekim’de Moulinex marka ekmek makinesi ile başlayan maceram, emektar makinemin artık dayanamayarak bozulması ile bitti. Annem, bu durumu gördüğünde, makine çalışmamaya karar verdiğinde o da yanımdaydı, önce bir “Tüh,” dedi. Sonuçta bir anne, ben de o hayatta olduğu sürece (Allah uzun ömürler versin, başımızdan eksik etmesin), bir çocuğum en nihayetinde, en sevdiğim oyuncağımın bozulmasına üzüldü elbette. “Biraz bekle çalışır belki,” dedi. Gitti, üç beş dakika sonra geri geldi, yandaki açma kapama düğmesin bir kaç kez açıp kapadı, bu sefer, “Tüh tüh,” dedi. “Yaptırırız,” diye teselli etmeye çalıştı. Tüketim toplumunun en asil fertlerinden biri olarak, “Hayatta da uğraşamam onun servisiyle, gider yenisini alırım,” derken yaklaşık dört ay önce tekeri kırılan elektrik süpürgesinin, aylarca, boynu bükük ve mahzun beklediğini hatırladım. Allah’tan geçen yıl farklı nedenlerle edinilmiş ikinci bir süpürge vardı da ev toz ve mite içine gömülmemişti.

Mutfak aletleri içinde kendimle en çok bütünleştirdiğim ekmek makinemin acısını bir hafta içimden söküp atmaya çalıştım. Abartısız, kendi çapında küçük bir yastı benimkisi. Düşündüm, taşındım, muhteremden öğrendiklerimi normal bir fırında tatbik etmeye karar verdim. Aslına bakılacak olursa geçen dört buçuk yıl içinde gerek o makinede yaptığım ekmekleri yedirerek, gerekse sonuçlarını herkese anlatarak onlarca makinenin benim sayemde satılmasını sağlamıştım. Zamanında satın alınmasına sebep olduğum her Moulinex ekmek makinesi için bana pirim verseler ek bir iş bile edinmiş olabilirdim. Nerdeee…

Lafı uzatmayayım (gayet de uzattım aslında) bugün sadece işin özünü, daha sonra ise çeşitli ekmek tariflerini yazacağım. Görsel yok. Nedeni de benim kafamın, görsellerin hayal gücünü tırpanladığını düşünmesi. Haksız da sayılmam. Her şey görselle olsa sadece “Resimli Roman” sanatı varlığını sürdürebilir, kimse resimsiz kitapları almazdı. Artık ben anlatacağım siz hayal edeceksiniz (İtiraf ediyorum, işin aslı görselle uğraşmaya üşenmem. Bir güzel rasyonel de bulurum işte böyle). O kadar da iddialıyım hani, gözünüzle göreceğiniz kadar güzel yazacağım, görseli görmüş gibi kafanızda canlandıracaksınız.

İşin özü şudur: İster makine ile yapın, ister fırında..fark etmiyor. Elli gram una, 30 cc su koyacaksınız. Bu oranla istediğiniz miktarda ekmek yapabilirsiniz. Oda sıcaklığından biraz daha sıcak, ılık suyu (bunu yarı yarıya süt de koyabilirsiniz) en alta, üstüne iki kaşık zeytinyağı, un miktarına göre tuz ve iyi mayalanma için bir miktar şeker. Üstüne un, en üste de miktara göre kuru maya. Mayanın miktarı önemli. Çok veya az olması sonucu çok etkiliyor. 500 gr una hazır poşet mayalardan bir tane, yani 7-10 gr iyi oluyor. Sonra bunları güzelce yoğurmak gerek. Ben elle yoğurmayı oldum olası, çocukluğumdan beri, pek sevmiyorum. Makineye bu kadar bağlanmış olmamın sebebi de bu olabilir. Makine olmayınca ben de uzun zaman pek bir işe yaramadığını düşündüğüm mikserin burgu uçlarını kullanmaya karar verdim. İlk kullanıştan sonra bunların da işe yaradığını gördüm (Bu cümle Moulinex’in bana bozulan makinemin yerine yenisini hediye etmesi ihtimalini sanırım sıfırladı).

Yayınlamadan önce yazım hatalarını kontrol ederken aklıma geldi, karışım unlardan da kullanabilirsiniz. Hatta yeni başlayanlar için karışım unlar daha uygun, çünkü ilk başlarda tutturulamayabiliyor. Karışım unlar da bu risk yok. Piyasada zaten birkaç marka va. Benim favorim iki tanesi. (Moulinex’i çok fazla andım, karışım unları için isim vermeyi sonraya bırakıyorum. Her yer çok reklam kokmasın).

Ekmeği makinede yapıyorsanız, hem ekmeğin kabuğunun yumuşak olması hem de hazneden kolay çıkması için, makine durur durmaz atlamayın ekmeği çıkarmak için. Beş – on dakika bekleyin. Hele makineyi ilk kullanırken, insan büyük bir hevesle çıkarmaya çalışıyor, olmuyor, çıkmıyor. Beklemeyi başarırsanız, ters çevirince “lap” diye çıkıveriyor. Ancak yıllarca anlamadığım bir şey var, haznenin içindeki hamuru karmaya yarayan nesne neden bazen haznede kalıyor da bazen ekmeğin içinde kalıyor?

Ekmeğinizi fırında yapıyorsanız, büyücek bir tepsi kullanmakta, mesela sandviç ekmeği büyüklüğünde yapıyorsanız her bir hamur parçası ile diğeri arasında olabildiğince boşluk bırakmakta fayda var. Böylelikle daha kabarık, daha göz göz ekmekleriniz olacaktır. Piştikten sonra fırından çıkarmadan önce bir kase su ve büyücek bir örtü, biz sofra bezi deriz, hazır edin. İşte maharet isteyen kısmı geliyor. Kaseden aldığınız suyu ekmeğin üstüne serpeleceksiniz ama ne çok, ne az. Ekmeğin kabukları üzerine elinizin ıslaklığını bırakacaksınız. Sulama işinin bittiğine kanaat getirdiğinizde de hazırladığınız örtüyle sıkıca saracak, yemeye yeltenmeden önce anneannemin deyişiyle ‘anasının babasının evine varıp gelmesini,’ bekleyeceksiniz.

Bu kadar basit işte. Deneyin.

Yok ya, diyorsanız, ekmek makinesi alın. (Kendimi affettirdim mi acaba, Moulinex bana makine hediye eder mi?). İnanın çok kolay ve keyifli.

Alıntı

…Şarabının rengi güzeldi – iyi bir Fransız gibi içmeden önce kadehini ışığa tutmuştu; sonra ‘burnuna’; toprağın serinliğinin, şarap mahzeninin ılıklığının, üzümleri toplayan ellerin kokusuzluğunun, büyük şarap preslerinin onlarca yıllık tortusunun belli belirsiz ipince kokusu…varoluş.

Avignon Beşlisi/ Constance

Yemekli Öyküler - 2

GURBET AŞI

Kuru bakliyatların önünde, bir ayağının parmak ucuyla yere tıp tıp vurarak, bir elinde boş alış-veriş sepeti, diğer elinde zerinde markanın kocaman ambleminin olduğu fermuar tokası parlak, alaca bulaca renkli bir çanta ile duruyordu. Sanırsın dünyanın en büyük meselesini çözecek. Bizim oğlan bile bu kadar zorlanmaz herhalde matematik sorusunu çözerken.

Arkasından geçtiğimi hissetmesiyle, bir umut, kim olursa olsun, dönüverdi o sivri topuklu ayakkabılarının üstünde. Beni görmesiyle, şaşırdı mı desem, sevindi mi desem, belli değil. Bir içimden dedim ki, bulaşma, var git, ama sonra kendi merakıma yenildim, ben de kafayı kaldırıp bakıverdim.

“Aa..,” dedi, “siz şey değil misiniz?”

‘Bu kadar işte’ dedim içimden kendime, ben ancak ‘şey’ olurum onun gözünde. Şeyim ya, şu karşıki apartmanın giriş katında oturan, işsizlikten, meşgalesizlikten günün büyük kısmını camdan dışarı bakmakla geçiren, yetim, okuldan geldi mi topa koşturan haylaz torunu emekli aylığıyla büyütmeye çalışan kadınım ben. Belki ninen bile olabilirim yaşımla ama teyze de, diyebilirsin sen bana. Hani senin yakından takip ettiğin, girer çıkarken perdenin aralığından güya belli etmeden baktığın, benim  karşı komşum kız, öyle diyor bana. Oğlanın biri pek sık girip çıkıyor eve, diye başta ondan da pek hazzetmemiştim. Neyse sonunda nişanlanmışlardı, rahatlamıştım. Sonra nedendir bilinmez, üst üste pek bir kavga gürültüleri oldu, kesiliverdi oğlanın ayağı. Garibim kızcağız hastalanıvericek., bir sarardı soldu ki, nişanı attı atmış olmasından korkuyorum.

Kibar ya, “Bir şey sorabilir miyim size, siz kesin bilirsiniz,” dedi. Bir hoşuma gitti, benim bilip de onun bilemeyebileceği bir şey olduğunu düşünmek. Hemen indiriverdim yelkenleri suya. Anladı zahir, soruverdi hemen, vakit kaybetmeden. Vakit önemlidir onun gibiler için. Onlar bizim gibi durağa gidip otobüs beklemezler. Çağırırlar kapıya taksiyi, biner giderler. Vakit az, para çoktur ama bilmezler işte pilav için hangi bulgurun alınacağını.

“İrisinden alacaksın,” dedim. Ben öyle sizli, bizli konuşamam.

Gitmeliydim ama gidemedim. Tırnaklarına bakakaldım. Üzerindeki iyi kumaştan dikilme, tayyörle aynı kahverengi renkte oje sürmüştü. Kapıya sıkışmış gibiydi parmakları. fark etmedi bile, baktığımı. Rafta neyin nerede olduğunu bilememekten, aranmaya başladı pilavlık bulguru. Uzanıp 1 kg.lık paketi aldım. “Bundan,”dedim. Artık kararlıydım, gidecektim her tarafından buram buram fışkırsa da, güzel parfüm kokusuna aldanmayacaktım. Tam dönmüş gidiyorken, “Bir şey daha sorabilir miyim,” dedi. Beklemeden devam etti, “Başka ne lazım?”

Hasbam, bir de soruyor, başka ne malzeme lazım diye. Çok malzeme lazım, bir kuru bulgur yeter mi şöyle layığıyla bulgur pilavı yapmaya. Yokluk olsa az yağla bir baş soğan  yeter yetmesine de, senin o göz boyana verdiğin parayla ben bulgur pilavının yanına bir de yahni düşürüveririm.

Sonra dayanamadım, bir bardaktan pilava bir baş soğan, bir tatlı kaşığı domates lazım, deyip de çekip gidemedim. Aklımdan ne geçtiyse o vakit, “Ben yaparım sana bulgur pilavı, komşu değil miyiz. Bırak hatta sen o bulguru, bir daha kimbilir ne zaman yaparsın, kurtlanır sonra,” deyiverdim.

“Ay, gerçekten mi,” dedi. “Annemin pilavından çekti de canım.” Sevinçle kısıldı gözleri. Gözlerinin kenarlarındaki çizgiler kırk yaşına yaklaşmış olabileceğini gösteriyordu.

“Ben zaten toruna pişirecektim, yollayıveririm bir tabak da sana. Bizimki anneninkine benzer mi bilmem, biz gurbet aşı yaparız, o daha güzel olur, ona iki havucu halka halka doğrar, soğanla az bir yağda kavurursun, salçasını da ekledikten sonra yıkanmış bulgurunu katarsın, bir çevirdikten sonra bir buçuk bardak su koyar, ateşin altını kısarsın. Suyunu çekip de kapatmazdan az evvel bir çorba kaşığı nar ekşisini koyarsın. ” dedim. Altını kapatınca bir cezvede ve iki diş sarımsak ve naneyi bir fincan zeytinyağında kızdırır, pilavın üstüne gezdirirsin,” diye kendimi kaptırmış anlatırken soluğum kesildi.

Ben lafımı bitirip sustuğumda, bu sefer gözleri büyümüş gibi açılmıştı. Beni göremiyormuş da daha görmek istermiş gibi kafasını az yana eğince kulağındaki sallantılı küperler göründü. Hiç aklıma gelmezdi onun böyle küpe takacağı. Annesinin küpesi filandı herhalde. Geçen ay emekli aylığı yetişmeyince oğlanın okulundan istenen kitapları almak için sattığım nikah yadigarı küpelerimi hatırladım.

“Çok zahmetli bir şeymiş bu,” dedi hayretle.

“Yok canım, onbeş dakkada oluverir,” dedim, ona karşı elde ettiğimi sandığım üstünlüğün keyfini çıkararak. Biraz daha abartıp “Yanına iki de salatalık turşusu doğradık mı, sen asıl o zaman gör, tadı nasıl çıkar,” dedim kendime şaşarak. Neredeyse bir kucaklamadığım kaldı bu oldum olası pek de sevmediğim, acayip kadını, diye düşündüm.  Önemli bir şey düşünüyormuş, aslında karar vermiş de burası söylemenin yeri değilmiş gibi hafiften ısırdı alt dudağını.

“Aklıma ne geldi, biliyor musunuz?” dedi. Kara vermişti, demek devamını getirecekti. Madem komşuyuz, ben de tek yaşıyorum, arada yemek yapar mısınız bana?” dedi.

Anlamadım ne demek istediğini. Yapardım, arada ona da evde pişenden yollardım tabi.

Aceleyle ekledi, “Hayrına değil elbet… parasıyla.”

Durakaldım. Vay be kadın, dedim kendi kendime, oğlan bile senin kadar saftirik olamaz. Kadın iki şaşkın baktı, şaşakaldın sen de. Unutuverdin, bu kadının karşıdaki kızın nişanlısı bir seferinde kapıyı vurup çıktığında perdenin arkasından ne sinsi sinsi güldüğünü. Komşu olur mu sandın be sen bundan?

Arkamdan, “Ben yanlış bir şey söylemedim ki,” diye kendini raflara karşı savunurken, “Yollarım torunla bir tabak,” deyip hızlı hızlı çıktım marketten.

Bir Kitap Hakkında

KIBRIS'IN ACI LİMONLARI / Lawrence Durrell

Kıbrıs sorununun bir İngiliz diplomat gözünden nasıl başladığının anlatıldığı "Kıbrıs'ın Acı Limonları / Bitter Lemons". Yazarı, her yapıtı okunduğunda ayrı zevk alınan kişiLawrence Durrell. Bu kitaptan sonra insan daha başka başka gözlerden Kıbrıs sorununu okumak istiyor.