27 Şubat 2011 Pazar

Neresi

Cuma akşamı çocukları anneme bırakarak  Necat, ben, kardeşim Sevil ve eşi,dışarı yemeğe çıktık. Mekan, Necat’ın eskiden zaman zaman arkadaşlarıyla yemek yemeğe gittiği bir yerdi. Başta gideceğimiz yer salaş diye beğenmezsek endişesiyle Necat anksiyete oldu. İki kere gitmekten cayma manevrası yaptı. Sonunda gittik.
Hayatımda yediğim en güzel ciğer tavayı yedim diyebilirim. Mezeler idare eder. Ortam çok güzel. Gerçekten salaş ve sıcak, samimi bir yer. Sahibi Murat SOLMAZ tek tek masalarla ilgileniyor.  Gelenlerin hepsi tanıdık. Her masada oturup muhabbet ediyor Murat Bey. Ciğer tava Standard olarak her masaya geliyor. Izgaralar müthiş. Biz abartıp masaya ikinci ciğeri söyledik, ızgaralarda biraz tıkandık. Izgaraların üzerinde servis yaptıkları bruschetta benzeri pideler de ızgaraya ayrı bir tat  katıyor. Sınırsız gibi içip, bu güzel yemekleri yerken gereksiz gürültüye de maruz kalmıyorsunuz. Hani şöyle güzel yiyelim, içelim, muhabbetimiz de koyu olsun diyorsanız, işte burası orası. Hesap da makul. Biz dört kişi 220 TL ödedik. Yani adam başı 50-60 diye düşünmek lazım.
Gitmeden önce aramanız gerek. Hafta sonu için iki gün önceden aramakta fayda var. Salı – Perşembe ud çalınıyormuş. Bildiğiniz eskiden kalma mahalle arası meyhane işte.
Telefon, adres vs. aşağıda.
Afiyet şeker, muhabbetiniz bol olsun.

Birtat Ocakbaşı
Selimiye Kışla Cad. No:57 Üsküdar (adres Google maps'de rahatlıkla bulunabiliyor)
02165536664

Bir Kitap Hakkında

BİR DE BAKTIM YOKSUN / Yekta KOPAN

Roman okumak kolaydır, ben çoğunlukla roman okurum. Kalın romanlar severim hatta. Başladım mı, kolay bitmesin isterim. Okuduğum metinle uzun süre yoldaşlık edelim, ayrılmayalım birbirimizden isterim. Birbirimizi anlayalım, kucaklayalım, sarmayalım isterim. Okumakta olduğum metin bitmeye yaklaştığında, son sayfaları hangi koşullarda, nerede okuyacağım konusunda mizansenler çizerim kafamda. Havaalanındaysam eğer, bırakırım son elli sayfayı otel odasında okurum, hostesin çay servisiyle bölünmesine kıyamam.
Öykü okumak zordur. Daha fazla emek ister. Tüm dikkatinizi ister sizden. Az zamanda çok şey anlatacak, aralardaki boşlukları sizden tamamlamanızı isteyecektir. Ciddi bir işbirliği ister sizden öykü. Romanda sayfalarca anlatılabilecek bir gülüş, öyküde birkaç kelimeyle anlatılır. Okuması zor olduğu için yazması da zordur. Hüner ister.
Roman okumak kolaydır, tutarsınız hikayenin ucundan, gidersiniz. Sonunu az çok bilirsiniz. Çoğunda ana izlek anlatının ortalarında bir yerlerde kırılır. Kafanıza balyoz indireni çok değildir. Oysa, öykünün yeri dar, anlatacağı çoktur. Son satırına kadar beklersiniz olabilecek sürprizleri. Hepsi otel odasına kadar bekletilesidir. İyi yazılmış bir öyküyü okursunuz, tadı damağınızda kalır.
“Bir De Baktım Yoksun” da bir var, bir yok olan altı öykü var. Ölen babanın ardından yazılmış, her birinde baba motifinin ön planda veya arka planda kendini gösterdiği altı öykü okuyoruz. Zaman zaman hayalle gerçek  ustalıkla karışıyor birbirine.
‘Sarmaşık’ ta mekan bir hayal ormanda babayla hayattayken hiç olamamış, cesaret edilememiş hesaplaşma gerçekleşiyor.
Kitabın favorisi, okuyan herkes için sanırım ‘Portobello 22’. Favori olmasının sebebi muhtemelen herkesin yaşanmamış aşkın büyüsüne kapılması. Bu öyküde de adı aynı olan iki öykü kahramanın gayet olağan görünen koşullarda sıra dışı karşılaşmaları bir kez daha hayal mi yoksa gerçek miydi duygusunu yaşatıyor insana.   
‘Kırmızı’ da, gerçek olması imkansız görünen öykü kahramanının bir Edward Hopper sekizinin  ardına gizlenmiş bir baba-halayla karşılaşıyoruz.
Baba - kız  ikilisini aramaya başlarken ‘Battaniye’ karşılıyor bizi. Hiç çıkmak istemiyor insan o battaniyenin ardından.
‘Kertenkele’de hüznün en koyusuna boğuluyoruz.
‘İyi uykular’da ise yazar bizimle ve babasıyla vedalaşıyor. Eminim, bu veda burada bitmiyor. Sonrasını merak ediyor insan, dahasını istiyor.
Her öyküden sonra bir kez daha aynı yorgunluk yaşanıyor. Her gün bir öyküyle bitiyor. Bir günde iki öykü olmuyor.
Bunlar benim ilk okuduğum Yekta Kopan öyküleriydi ama son olmayacaklar, biliyorum.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    

26 Şubat 2011 Cumartesi

Yemekli Öyküler - 4

PEYNİRLİ EKMEK

İşten yeni çıkmıştım. Yolun kenarında, duvarın üstüne oturmuş, aç karnına sigara içiyordum.  Birazdan otobüse binip Eminönü’ne, oradan da eve gidecektim. İkinci sigaramı yakıp yakmamakta tereddüt ediyordum. Birkaç dakika  elimde sigara, önümden akıp giden, ilerideki duraktan otobüslere doluşup, otobüslerden inen insan kalabalığına baktım. Onlarla aynı saatte, belki aynı şekilde bir yerlere gidiyorsam da, genelin aksine gece çalışıyor, gündüzleri vaktin çoğunu evde yatarak geçiriyordum.
Tam ikinci sigaramı yakmak üzere ağzıma götürmüştüm ki bir hapşırmayla oturduğum yerden aşağıya düşercesine kaydım. Geçtiğini sandığım sırada, sanki biri burnuma çöp sokmuş ya da karabiber solumuşum gibi, ardından ikinci ve üçüncü hapşırık geldi. Bir anda gözlerim yaşla doldu. Muhtemelen, gece açık kalana havalandırma kapısından gelen ayazdan üşüttüğümü düşünürken bir taksinin önümde durması ile gayri ihtiyari kafamı kaldırıp baktığımda önümdekinin memleketlimin arabası olduğunu gördüm. Sağdaki camı açıp, nereye gittiğimi sordu. Eve, deyince binmemi işaret etti. Hatırladığım kadarı ile hala Samatya tarafında oturuyordu.
Memleketlim gece çalışmış gibi görünse de bir iki satırlık konuşma sırasında ondan kalkıp bana doğru gelen alkol bulutu bana aksini söylüyordu. Umursamadım, bütün gece boyu ayakta dikildikten sonra kısa yoldan, fazladan yürümeden  eve gidecektim ya, önemli olan buydu.
Sarayburnu’nu dönmüştük ki beni yine bir hapşırık silsilesi tuttu. Sonunda gözümü açabildiğimde yüzümdeki her delikten su fışkırıyordu adeta. Burnumu tutmuş ne yapacağımı bilmez halde durduğumu görünce memleketlim, oturduğum koltuğun arka cebinde mendil kutusu olduğunu söyledi. Sağ elimle burnumu tutup, arkaya doğru dönerek sol elimle mendili almaya çalışırken koltuğun üzerinde duran cüzdanı gördüm. Bir an söyleyip söylememekte, bir şey demeden alıp almamakta tereddüt ettim. Biraz da durumumun elvermemesinden, mecburen,
“Abi cüzdan var koltuğun üstünde,” dedim.
Umursamadı ya da duymadı beni, düşünceli görünüyordu. Burnumu silip rahat bir nefes aldıktan sonra bir daha şansımı denemeye karar verdim.
“Abi, n’olacak cüzdan?” diye sordum.
Bana bakacak olursa görmemem gereken bir şeyleri görmemden çekinir gibi yüzüme olabildiğince bakmamaya çalışarak,
“Al, senin olsun,” dedi.
Uzanıp aldım. Çıtçıtı zorla kapanan kalın bir cüzdandı, dokunur dokunmaz açılıverdi. Bir sürü kart, ıvır zıvır ve hayal kırıklığına uğratacak kadar da az bir para vardı. Az dediysem de, benim en az yarım aylığımın durup dururken elime gelmiş olması heyecanlandırdı beni. Yine de dayanamadım,
“Bir numara filan varsa, arasaydık sahibini,” dedim.
“Ne arıyacan be, manyak karının tekiydi,” dedi memleketlim. “Kısmetin işte, al içinden işine yarayanı, sonra insaniyetinden ararsan arasın” dedi, midesinden gelen geyirtiyi bastıramayarak. Bir an için boğulacağımı sandım.
“Kusura bakma,” dedi.
“Yok abi,” dedim. Etrafıma göz gezdirince ineceğim yere geldiğimi anladım.
“İneyim ben,” dedim.
“Eve bırkayım,” dedi yarım ağız.
“Yok abi, çok hora geçti. Sen de yorgunsun zaten,” dedim.
Yoldan eve kadar  yürünecek çok mesafe yoktu zaten. Trenyolunun altındaki geçitten geçerken üzerimden geçen bir trenle geçidin duvarları yıkılacakmış gibi zangırdadı.
Kapıyı çalıp, açılmasını beklerken bir kere daha doğru dürüst saydım. İçeriden gelen ağlama sesi giderek yaklaştı. Bizim ufaklık, sümüklerini yalayarak açtı kapıyı. Beni görünce sustu, dağılıp gözyaşları ve sümükle yüzüne yapışmış saçlarını eliyle, üstünkörü bir hareketle geriye doğru çekti. Ayakkabılarımı çıkarmama fırsat vermeden kucağıma çıkıverdi.
“Ne oldu kız, yine anneni sinirlendirdin mi?” diye sordum.
Kafasını aşağı yukarı sallayarak cevap verdi, burnunu çekip işaret parmağıyla sağa sola, yanaklarına doğru iyice yaydı sümüklerini. Evin, ailemizin yani bizim iç paralayıcı sefaletimizdi bu çocuk.
Ellerimi yıkamak için banyoya doğru giderken ablam üzerinde dumanı tüten tabakla dışarı çıktı. Peynir, kıyılmış dereotu, maydanoz ve yumurtayı karıştırıp ekmek dilimlerinin üstüne sürdükten sonra fırına verdiği mis gibi kahvaltımızı evdeki tüm kapıların açıldığı holdeki, üstü yer yer kesikli muşamba örtülü masanın üstüne koydu.
“Git kız, dayın senin de yüzünü yıkasın,” dedi kızına henüz hıncı geçmemiş bir sesle.
Elimdeki cüzdanı banyo kapısının dibinde olanca eğretiliğiyle duran camı kırık, içi ıvır zıvır dolu büfenin üstüne koydum.
Ablamın yüzünden bir hayalkırıklığı dalgası geçti. Kızına olan hıncı bana doğru katlandı, püskürdü.
“Ne bu şimdi?” diye sordu.
“Bilip bilmeden konuşma. Buldum. İçine elimi bile sürmedim. Al, bak,” dedim.
Merakla aldı, açıp baktı.
“Ee.. n’olacak?” diye sordu.
“Ararsın sahibini, gelir alır,” dedim.
Tam o sırada ufaklığın masadaki tabağa uzanmaya çalıştığını gördüm. Evin önünden günün ilk trenlerinden biri evdeki her şeyi sallaya sallaya geçerken, tabağın şangırtısı trenin düdüğünü kesti sanki. Ablam hışımla atıldı ufaklığın üstüne. Çocuğu kucaklayıp banyoya girdim.

Yemek Tarifi / TAVUK TANTUNİ

Bilenler bilir, bizim Kemal oldum olası yemek yeme konusunda sorunludur.  Bu sebepten ötürü ben de hep onun damak zevkine yönelik yemekler düşünmek zorunda kalıyorum. Kemal'in en favoir yemeği "dürüm"dür. Bir ara çaresizlikten sabah kahvaltısında sucuklu yumurtayı dürüm yapıp yedirdiğimi bilirim.
Dün akşam, az sonra sizlerle paylaşacağım üzere, tavuk tantuni yaptık. Sonuç beklediğimden iyi oldu. Kemal 3 dürüm yedi.
İşte tarif:
TAVUK TANTUNİ
(Antrikottan da olabilir, zevke kalmış)
Malzemeler:
- Izgaralık tavuk kalça (4 adet)
- orta boy soğan (1 adet)
- orta boy domates (3 adet)
- maydanoz (15 dal kadar)
- çarliston biber (1 adet)
- kırmızı biber (1 adet)
- sumak (2 tk)
- sıvı yağ (2 çk) 
- kornişon turşu (10 adet)
Tavukları kesmeşeker misali  minik minik doğradıktan sonra (yayvanca olsa iyi olur)çelik tencerede biraz tuz, iki çorba kaşığı sıvı yağ ekleyerek pişirmeye koydum. Tavuklar pişerken, orta boy bir baş soğan, on beş sap kadar maydanozu ince ince doğradım. Ben soğanları sanki yemeğin içine koyacak gibi doğradım ama piyazlık da doğranabilirdi. Soğan ve maydanozların üstüne iki tatlı kaşığı sumak ekleyip iyice karıştırdım. Daha sonra buna küp küp doğradığım üç domates, minik kareler şeklinde doğradığım bir çarliston biber ve kırmızı biberi ekledim, halka halka doğranmış kornişon turşuları da ilave ettim ve iyice bir harmanladım. Tavuklar suyunu çekmeye yakın bir kaşık salça koydum ve karıştırdım. Tavuklar cızırdamaya başlayıp, suyunu iyice çektiğini haber verince lavaşları sırayla birer birer tencerenin üstüne kapatarak ısıttım. Sonrası tahmin edeceğiniz gibi, lavaşlara ikişer kaşık tavuk, üstüne hazırladımız piyazdan bir kaşık, bir tutam tuz koyarak dürüm yaptım. Ben kendi dürümümü yaparken biraz da içine pul biber serptim. Bir de ocağın altını çok kısık ateşe getirmiş ama kapatmamışım (!), bu yüzden de tavuklar daimi sıcak kaldı. Her dürüm çok güzeldi. Şöyle söyleyeyim: Deli manyak bir lezzetti.
Afiyet olsun!

Bir Kitap Hakkında

SUNSET PARK / Paul Auster

Bu tipik bir kitap eleştirisi değil, daha çok beğendim/beğenmedim, anladım/anlamadım yazısı. Ben kitabı okurken ve bitirdikten sonra kafamda dolananları yazacağım. Yazarın şimdiye değin yazmış olduğu tüm kitaplarını okumuş, sadık bir okur olarak buna hakkım olduğunu düşünüyorum. 
Son yıllarda her yıl bir kitap yazabiliyor olması beni oldukça meraklandıran bir durum. Toplamda yanılmıyorsam on altı kitabı olmuş. Bir yazar için oldukça iyi bir sayı. Bu kitapta da yazarın yaşıyla ilgili olsa gerek, bir panik havası sezdim. “Zaman artık daraldı, kafamda bir sürü proje filizcikleri var ama bunları geliştirecek zaman bende yok, o yüzden her şeye bir dokunup çekileyim,” diye düşünmüş herhalde yazar, diye düşünüyor insan. Bir de bir nörolog olarak, mesleki hastalıktan ötürü, başka düşüncelerimde var ama onları kendime saklayayım, daha iyi. Bu sebeplerden altı ay sonra çıkabilecek bir yeni Paul Auster kitabı beni çok da fazla şaşırtmayacak ama kitabı alıp okuma konusunda da çok meraklandırmayacak. Yani, bu sefer olduğu gibi bir anda okuma listesine üçüncü sıradan değil de en iyi ihtimalle otuzlardan filan girecek.
Çeşitli kitap dergilerindekinin aksine kitabın konusunu özetlemeyeceğim. Merak eden alır okur zaten. Tipik bir Paul Auster romanı zaten. Elimizde sayılı karakter var, biri diğerinden daha fazla ön planda değil. Benim kafamda herhangi biri, olayların etrafında döndüğü Miles bile, bir protagonist olarak belirmedi. Belki de yazar tarafından böyle kurgulanmıştı. Muhtemel, çünkü bir önceki kitap “Görünmeyen”de de hikayenin anlatıcısı tıkanıp bir yerde bırakıyor, bir başkası devam ediyor, hikayenin sonu başında var olmayan karakterlerle bitiyordu (Yanlış hatırlamıyorsam). “Görünmeyen”de insani bir durummuş gibi ensest söz konusu edilirken, “Sunset Park”ta Amerika için zaman zaman gündeme gelip, zaman zaman küllenen ‘karşı cinsten, kendinden bariz küçük yaştakilerle cinsel ilişki’ olabildiğince coşkulu şekilde dile getiriliyor. Hem de bir değil, iki örnekle izliyoruz bu durumu. Nihayetinde bu ilişkilerden biri kavuşma ile biterken diğeri sanki sonsuz bir ayrılığa savruluyor. Bir bakıma, her şey olası ayrılıkla sonlanacak ilişki için başlıyor. Miles, görece tutturduğu yaşam düzenini, yaşça kendinden çok küçük Pilar için bozuyor.
Anlamadığım ya da sevmediğim için anlamak istemediğim şeyler vardı bu kitapta. Birincisi Amerikalı olmayan okuyucuya sanki her satır başında “Hey sen, Amerikalı olmayan kişi! Biz Amerikalılar beyzbolu iyi biliriz ve Amerikalı olmayan kimse bilemez. İyi bir Amerikalı baba ile oğlu arasında beyzbol’la kurulan güçlü bir bağ vardır,” deniyormuş gibi gelen, sayfalarca süren beyzbol kısımlarını anlamadım ve çok sıkıldım.
İkincisi, Ellen’ın desenleriydi. Desenlerin nitelikleriyle anlatılmak istenen neydi, onu da tam anlayamadım. Anlatılmak istenen Ellen’ın dokuz yıl önce tırpanlanmış cinsel hayatı ise, hani bu konuda ne kadar umutsuz bir vak’a olduğunu anlattı bana o desenler,  o kadar. Bir de nispeten konzervatif olmamdan olsa gerek, rahatsız edici buldum.
Üçüncüsü, Miles ile Bing arasındaki ilişkinin neden o kadar inandırıcılıktan uzak ve eğreti olduğu idi. Bence, Miles’ın ilişkideki tek maksadı Bing’i ailesi ile arasında iletişim kurucu olmaktan öte görmemesi. Bing de gayet durumun farkında ama bu duruma karşın  ilişkiyi sürdürecek kadar zaaflarla donatılmış bir kişilik. Miles’ın karakter özellikleri nedeni ile normal şartlarda kendisi gibi birisi ile işi olmayacağının farkında. Aralarındaki ilişki öyle iğreti, öyle iğreti ki bence, yazar kendi bile inanmamış7,5 yıl görüşmeden, mektuplarla sürdürülen bu iletişimin arkasında ortak bir geçmişleri olduğuna.
Birden aklıma bahsi geçen konuları sıralamak geldi:
-         ekonomik kriz
-         akıl yaşta değil baştadır
-         öksüz kalan çocuklar kardeşlerden baskın olanı tarafından yönetilir
-         durum gerektirirse kaçılır
-         özlük / üveylik
-         dirayetli olmak, istediğini yapmak
-         ölümle parçalanan aile
-         kadim dostluklar
-         intihar
-         cemaat hissinin iyi bir şey olması
-         boşandıktan sonra medeniyet içinde dost kalabilmek
-         anneliğe hazır olmamak
-         kendinden yaşça oldukça küçük biriyle (<18) ilişkiye girmek, hatta hamile kalmak
-         ihanet
-         cinsel yolla bulaşan hastalık
-         cinsel takıntılar
-         eşcinsel ilişki deneyimi
-         insanın ne olursa olsun kendi annesinin yerini başka kimsenin tutamayacağı
-         tabii ki de BEYZBOL
-         Vietnam savaşı
-         çeşitli ülkelerde siyasi otorite tarafından zulüm gören yazarlar, TCK 301. madde de es geçilmemiş
-         PEN
-         kilolu olmak, vücudunu beğenmemek
-         polisle başın derde girmesi
-         tez yazmanın çok zor bir şey olması (hani ben de tez yazdım zamanında ama hiçbir zaman anlayamadım insanların tez yazmasının neden yıllarca sürdüğünü)
-         parasızlık
-         hayatın minimalize edilmesi
-         oturaklı yazarın kendini açık etmemesi ve röportaj vermemesinin doğru olması (kesinlikle buna katılıyorum, hatta Salinger’ı bu konuda her zaman, her ne kadar onunki de biraz fazla abartılı olsa da, çok takdir etmişimdir)

Bu liste daha da uzar … ama içim şişti. Okurken nispeten zevk almıştım. Keşke bu kadar çok konu olmasaymış. Bu arada bahsetmediğim karakterler de var: Alice, Jake, Mary-Lee, Willa, Renzo, Korngold, vs. En sempatik karakterin bence Alice olduğunu da belirtmeliyim.
Kitap bana tüm okumam boyunca hem yazarın hem de başka yazarların bir dolu eserini çağrıştırdı. Bu da çok rahatsız etti ve yordu beni.
Hızlı okunan bir kitaptı. Okurken de fena değildi. Üstüne düşününce bu kadar uzun bir yazı çıktı ortaya.
Kendimle ilgili de bir şey öğrendim. ‘Tanrı anlatıcı’ sevmiyorum ben. ‘Birincil tekil kişi anlatıcı’ daha inandırıcı geliyor bana.
Son olarak: Kitapta anlatı bir yumrukla başlayıp, bir yumrukla bitiyor. Sözün özü, sanırım yazar bu kalabalık anlatısında, “Bazen hayat sıfıra sıfır, elde var sıfırdır,” demek istemiş.